Pilec (niem. Pülz)
Młyn papierniczy

Adres:

Pilec 13
Pilec woj. warmińsko-mazurskie

Lata działalności:

1750 - 1860

Profil produkcji

papier czerpany

Asortyment produkcji

W roku 1756 zanotowano produkcję asortymentów papieru w ilości:

Papier z Madonną   100 ryz

Karpiowy                   100 ryz

Igłowy                          50 ryz

Szary                           100 ryz

Zwykły                        nieznana ilość

Wykaz właścicieli

1750 – 1766   Johan Georg  Krause

1766 –           Johan Gottfried Krause

?                     Karl Krause

Opis

Najmniej znana papiernia w byłych Prusach Wschodnich, usytuowana nad rzeką Dajna pomiędzy Mrągowem, Reszlem a Kętrzynem w województwie warmińsko-mazurskim.

Papiernia została wybudowana w latach 1748-1750 przez papiernika Johana Georga Krause z Nordeburga z jego własnych funduszy. Roczny czynsz opiewał na 12 Talarów. Kamera Wojenno-Skarbowa administrująca na tym terenie informowała, że do czasu powstania papierni w Pilcu musiała importować papier z terenu Warmii (jak określa Hans Khotz w swoim opracowaniu „Ostpreusiche Papierfabrikation” z terenu Polski) oraz z Kiauten.

Niewykluczone, że w okolicach istniały dwie papiernie o tej samej nazwie. Pierwsza mogła być usytuowana w miejscowości Pilec – współrzędne: 53.9836, 21.2342 – zachowane budynki Pilec 13 , 11-440 Pilec oraz: staw i ruchomy jaz. Druga papiernia mogła być usytuowana bliżej Kętrzyna u zbiegu rzek Dajna i Guber. Hans Khotz wzmiankuje, że od 1841 roku papiernia nosi nazwę Ober Pülz. Nie wykluczone że ze względów technicznych papiernia zmieniła usytuowanie. Przemawiał ze tym często transport i dostępność surowców czy materiałów, utrzymanie poziomu wody, łatwiejszy zbyt itd. Ten drugi obiekt prawdopodobnie znajdował się w miejscowości Nowy Młyn: współrzędne 54.0671, 21.3242 , gdzie zachowały się częściowo  budynki, a obecnie działa elektrownia wodna.

Papiernia była czynna 1750 – 1860.

Znaki wodne

Motywy znaków wodnych:

Madonna

Karp

3 korony

Inicjały:

S. PILZ

JK PUELTZ

OB PILZ           (Ober Pilz)

Znaki wodne - galeria

Wykaz publikacji i linki na temat obiektu:

Kohtz H., Ostpreusiche Papierfabrikation, Stalluponen 1935 str. 104-105

Ulewicz A., Dąbrowski J., Filigrany w zasobie Archiwum Państwowego w Olsztynie, Olsztyn 2018 str. 114

https://www.blogus.de/Pmuehlen.html#K

 

Opracowanie:

Andrzej Ulewicz