Pilec (niem. Pülz)
Młyn papierniczy
Adres:
Pilec 13
Pilec woj. warmińsko-mazurskie
Lata działalności:
1750 - 1860
Profil produkcji
papier czerpany
Asortyment produkcji
W roku 1756 zanotowano produkcję asortymentów papieru w ilości:
Papier z Madonną 100 ryz
Karpiowy 100 ryz
Igłowy 50 ryz
Szary 100 ryz
Zwykły nieznana ilość
Wykaz właścicieli
1750 – 1766 Johan Georg Krause
1766 – Johan Gottfried Krause
? Karl Krause
Opis
Najmniej znana papiernia w byłych Prusach Wschodnich, usytuowana nad rzeką Dajna pomiędzy Mrągowem, Reszlem a Kętrzynem w województwie warmińsko-mazurskim.
Papiernia została wybudowana w latach 1748-1750 przez papiernika Johana Georga Krause z Nordeburga z jego własnych funduszy. Roczny czynsz opiewał na 12 Talarów. Kamera Wojenno-Skarbowa administrująca na tym terenie informowała, że do czasu powstania papierni w Pilcu musiała importować papier z terenu Warmii (jak określa Hans Khotz w swoim opracowaniu „Ostpreusiche Papierfabrikation” z terenu Polski) oraz z Kiauten.
Niewykluczone, że w okolicach istniały dwie papiernie o tej samej nazwie. Pierwsza mogła być usytuowana w miejscowości Pilec – współrzędne: 53.9836, 21.2342 – zachowane budynki Pilec 13 , 11-440 Pilec oraz: staw i ruchomy jaz. Druga papiernia mogła być usytuowana bliżej Kętrzyna u zbiegu rzek Dajna i Guber. Hans Khotz wzmiankuje, że od 1841 roku papiernia nosi nazwę Ober Pülz. Nie wykluczone że ze względów technicznych papiernia zmieniła usytuowanie. Przemawiał ze tym często transport i dostępność surowców czy materiałów, utrzymanie poziomu wody, łatwiejszy zbyt itd. Ten drugi obiekt prawdopodobnie znajdował się w miejscowości Nowy Młyn: współrzędne 54.0671, 21.3242 , gdzie zachowały się częściowo budynki, a obecnie działa elektrownia wodna.
Papiernia była czynna 1750 – 1860.
Znaki wodne
Motywy znaków wodnych:
Madonna
Karp
3 korony
Inicjały:
S. PILZ
JK PUELTZ
OB PILZ (Ober Pilz)
Wykaz publikacji i linki na temat obiektu:
Kohtz H., Ostpreusiche Papierfabrikation, Stalluponen 1935 str. 104-105
Ulewicz A., Dąbrowski J., Filigrany w zasobie Archiwum Państwowego w Olsztynie, Olsztyn 2018 str. 114
https://www.blogus.de/Pmuehlen.html#K
Opracowanie:
Andrzej Ulewicz

