Cieszyniec (niem. Teschenwalde)
Młyn papierniczy
Adres:
Lokalizacja na mapie orientacyjna - brak dokładnych danych
Cieszyniec woj. warmińsko-mazurskie
Lata działalności:
1707 - 1852
Profil produkcji
papier czerpany
Asortyment produkcji
W roku 1746 za czasów Ziesera zanotowano produkcję 8 gatunków papierów w tym:
Mały papier listowy 10 ryz
Papier z orłem 150 ryz
Papier z wizerunkiem Madonny w klasie 1 i 2 200 ryz
Papier karpiowy 150 ryz
Papier do druku 200 ryz
Papier igłowy 50 ryz
Papier szary 200 ryz
Papier do pisania był eksportowany do Królewca , natomiast drukarski i igłowy do Elbląga
Produkcja w roku 1803
Dobry pisarski papier 10 bel
Dobry z orłem 50 bel
Papier „Concept” 250 bel
Szara bibuła 250 bel
W 1806 roku papiernia zatrudniała 3 papierników i produkowała około 1000 ryz papieru za 1433 Talary
Wykaz właścicieli
Nazwiska związane z papiernią:
1707 -1727 Ehrenfried Schaffhirt, założyciel – właściciel
1727- 1772 Christoph Friedrich Schaffhirt, syn założyciela – właściciel
1741-1742 Scharlotte Regina Schaffhirt, współwłaścicielka – żona brata Christopha,
Samuela, po drugim mężu Zieser, oraz jej córka Anna Regina
1742 -1766 Gottfried Zieser – papiernik, właściciel
1766-1777 Carl Friedrich Günther właściciel – mąż Anny Reginy
1777- 1780 Scharlotte Elisabeth Günther – właścicielka
1780-1786 Jacob Röckner – papiernik właściciel – mąż Scharlotte Elisabeth
1786-1814 Johan Fridrich Christian Herrmann – właściciel (posiadał papiernię w Domkowie, a jego
prawdziwe nazwisko brzmiało Schaffhirt, ożenił się z córką Güntera)
1798- 1814 Fridrich Reinholdt Herrmann, właściciel – syn Johana Fridricha
1814- 1832 Johan Gottfried Herrmann, właściciel – brat Fridricha
1832-1852 Carl Friedrich Gottlieb Herrmann, właściciel – syn Johana
Opis
Cieszyniec, niem. Teschenwalde – miejscowość w pobliżu Pasłęka w gminie Godkowo nad strugą Wąska w województwie warmińsko-mazurskim. Współrzędne miejscowości 54°05’00.0″N 19°46’59.0″E
Papiernia została założona 21 Grudnia 1707 r. na mocy kontraktu pomiędzy dzierżawcą papierni w Carben (obecnie Pogorkino w obwodzie Królewieckim) Ehrenfriedem Schaffirtem, a nadleśniczym na region Prus Górnych i Natangię – Ludolfem Wilhelmem von Lüderitz.
Decyzja ta została zaakceptowana przez króla Prus Fryderyka I w 1708 r. i obejmowała na prawie chełmińskim nie tylko młyn papierniczy, ale przyległe 3 włóki ziemi oraz zwolnienie z danin przez 7 kolejnych lat z docelowym czynszem po 200 guldenów rocznie. Dodatkowym obciążeniem do umowy była konieczność dostarczania rocznie 2 ryz dobrego papieru pisarskiego na dwór łowczego.
Pierwszorzędne znaczenie miało też pozwolenie pozyskiwania surowca na terenie całego królestwa, włącznie z Królewcem i mniejszymi miastami. Większość papierni na terenie Prus miało ograniczone prawo pozyskiwania surowca.
Po śmierci założyciela, papiernię przejęli spadkobiercy Schaffirta, jednakże poprzez koligacje rodzinne praktycznie papiernia pozostawała do końca swej działalności w szeroko rozumianej rodzinie.
Znaki wodne
Madonna
Orzeł
Karp
Kurier na Koniu
Równolegle ze znakami wodnymi mogły pojawiać się inicjały:
TW – Teschenwalt
CFG – Carl Fridrich Günther
FFSTW – Fridrich F. Schaffhirt Teschenwalt
JFR – Jacob Fridrich Röckner
GZTW – Gottfried Zieser Teschenwald
GR FR SCHAFFHIRT
Opracowanie:
Andrzej Ulewicz
