Cieszanów
Młyn papierniczy
Adres:
Lokalizacja na mapie orientacyjna – brak dokładnych danych
Cieszanów, woj. podkarpackie
Lata działalności:
ok. 1609 - poł. XVII w.
Profil produkcji
papier czerpany
Opis
Młyn papierniczy zlokalizowany w Cieszanowie nad rzeczką Brusienką. Cieszanów w okresie początków funkcjonowania papierni był własnością rodziny Cieszanowskich, która pieczętowała się herbem Jelita. Powstał około 1609, a zakończył działalność najprawdopodobniej w połowie XVII w. Najwcześniejsza wzmianka o papierni cieszanowskiej pochodzi z 1609 r., wówczas w aktach sądowych wymieniony został Jan, papiernik cieszanowski. Papiernia usytułowana była nieco za miastem od strony zachodniej, gdzie do dziś pola i łąki w tym rejonie nazywane są Papiernią. Wiadomo także, że koryto rzeczki Brusienki przed cieszanowską czerpalnią zostało zamknięte groblą, w wyniku czego powstał zbiornik wodny, który zapewniał pracę młyna przez cały roku. Papiernia posiadała jedno koło wodne. Według źródeł w 1618 i 1629 r. papiernik uiścił podatek od zakładu w wysokości 2 złp. Papiernia była czynna na pewno jeszcze w 1648 r., kiedy przez Cieszanów przechodziły roty kozackie Chmielnickiego, istnieje prawdopodobieństwo, że wówczas młyn mógł ulec zniszczeniu, ponieważ Kozacy zniszczyli całe miasto oraz okoliczny zamek.
Znaki wodne
herb Jelita – z dużym prawdopodobieństwem papier cieszanowski znakowany był herbem Jelita, którym posługiwała się rodzina Cieszanowskich. Z uwagi na to, że papieru z tego typu filigranami zachowało się dużo oraz że przypisuje się go różnym czerpalniom – trudno obecnie dociec, które arkusze pochodziły z cieszanowskiej papierni
Wykaz publikacji i linki na temat obiektu:
Dąbrowski J., Siniarska-Czaplicka J., Rękodzieło papiernicze, Warszawa 1991.
Gajerski St. F., Papiernia cieszanowska, 1977. (*opracowanie udostępnił Grzegorz Ciećka, za co składamy serdeczne podziękowania)
Opracowanie:
Marcin Wyszyński, Karolina Dyjas