Kępka (niem. Kampmühle)
Fabryka papieru / papiernia, Fabryka ścieru / ścieralnia

Adres:

Kępka
Kępice woj. pomorskie

Lata działalności:

1870 - 1945

Profil produkcji

ścier, papier, wata celulozowa

Asortyment produkcji

ścier, papier, wata celulozowa

Wykaz właścicieli

1870-1890 – Varziner Papierfabrik (firma należała do Otto von Bismarcka, a była dzierżawiona przez Moritza Behrenda)

od 1890 – Varziner Papierfabrik A.G.

Opis

Miejscowość leżała w dobrach Warcino, które wiosną 1867 r. zostały kupione przez ówczesnego premiera rządu pruskiego Otto von Bismarcka.

Bismarck zlecił inżynierowi Moritzowi Behrendowi przedstawienie opinii, czy miejsce nad Wieprzą nadaje się na budowę fabryki papieru. Inżynier stwierdził, że rzeka na odcinku kilku kilometrów może dać nie mniej niż 1000 koni mechanicznych energii, co wystarczy do napędzania urządzeń w trzech fabrykach: ścieru, tektury i papieru. Wówczas Bismarck zaproponował Behrendowi, że sfinansuje budowę tych zakładów, pod jego kierownictwem i wydzierżawi mu je na 33 lata.

Prawdopodobnie już w 1867 r. Behrend wybudował fabrykę ścieru i tektury w Kruszce a w 1870 r. stanęła fabryka w Kępce. Nowszy zakład był większy. Składał się ze ścieralni i papierni. W 1892 r. w miejsce wyeksploatowanych i przestarzałych urządzeń w zakładzie w Kępce zainstalowano dużą i nowoczesną maszynę papierniczą o napędzie parowym, skonstruowaną przez fabrykę Füllnera z Cieplic. Surowiec dla niej wytwarzały 4 niewielkie ścieraki napędzane energią wodną. Wydajność fabryki po dokonanych inwestycjach sięgała 8 ton kolorowego papieru na dzień, przydatnego m. in. do wyrobu kopert. W 1915 r. fabrykę w Kępce dotknął pożar, jednak w kolejnych latach odbudowano ją.

W latach wielkiego kryzysu gospodarczego spółka Varziner Papierfabrik A.G. zamknęła papiernię w Dębnicy Kaszubskiej i ścieralnię w Kruszce. Postanowiono eksploatować nadal fabryki w Kępicach i Kepce, do których przeniesiono część urządzeń z zamkniętych zakładów. Prawdopodobnie do Kępki przeniesiono jedną z maszyn papierniczych eksploatowanych wcześniej w Dębnicy Kaszubskiej. W 1937 r. wykazano w papierni m.in. ścieraki, 2 maszyny papiernicze oraz maszynę do produkcji waty celulozowej.

Wykaz publikacji i linki na temat obiektu:

Szymczyk M., Związki Ottona von Bismarcka z przemysłem papierniczym. Dzieje zakładów celulozowo-papierniczych w Kępicach, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, nr 3-4, 2003

Hanbuch der deutschen Aktiengeselschaften, Berlin 1937, Band 3, s. 2985-2986.

 

Opracowanie:

Maciej Szymczyk