Asortyment produkcji

ścier, tektura

Wykaz właścicieli

1867-1890 – Varziner Papierfabrik (firma należała do Otto von Bismarcka, a była dzierżawiona przez Moritza Behrenda)

od 1890 – Varziner Papierfabrik A.G.

Opis

Miejscowość leżała w dobrach Warcino, które wiosną 1867 r. zostały kupione przez ówczesnego premiera rządu pruskiego Otto von Bismarcka. W Kruszce nad rzeką Wieprza stał stary młyn zbożowy. Krótko po wykupieniu dóbr przez Bismarcka młyn spłonął, a zrujnowany młynarz odsprzedał parcelę za 2.000 talarów nowemu właścicielowi Warcina.

Bismarck zlecił inżynierowi Moritzowi Behrendowi przedstawienie opinii, czy miejsce nad Wieprzą nadaje się na budowę fabryki papieru. Inżynier stwierdził, że rzeka na odcinku kilku kilometrów może dać nie mniej niż 1000 koni mechanicznych energii, co wystarczy do napędzania urządzeń w trzech fabrykach: ścieru, tektury i papieru. Wówczas Bismarck zaproponował Behrendowi, że sfinansuje budowę tych zakładów, pod jego kierownictwem i wydzierżawi mu je na 33 lata.

Pierwszą fabryką, która była efektem umowy zawartej pomiędzy Bismarckiem a Behrendem, była wytwórnia tektury w Kruszce. Zainstalowano w niej urządzenia do produkcji ścieru i 3 tekturówki. W 1891 r. zakład unowocześniono instalując w nim 10 nowych ścieraków zaprojektowanych przez Behrenda i inż. Kappa. Zakład prowadził działalność do wielkiego kryzysu gospodarczego. Zlikwidowano go w 1932 r.