Wielbark – Kucbork (niem. Willenberg – Kutzburg)
Młyn papierniczy

Adres:

Lokalizacja na mapie orientacyjna - brak dokładnych danych
Wielbark woj. warmińsko-mazurskie

Lata działalności:

1755 - 1864

Profil produkcji

papier czerpany

Asortyment produkcji

W roku 1803 z jednej kadzi pozyskiwano różne gatunki papieru:

Dobry z Orłem                  30 bel

Zwykły z orłem                 25 bel

Karpiowy do druku          40 bel

Median (średni)             110 bel

Koncepcyjny                       15 bel

Szara bibuła                      60 bel

Wartość produkcji w 1803 r. wynosiła 2200 talarów

Wykaz właścicieli

Nazwiska związane z papiernią:

Johan Christoph Band(t) – budowniczy, właściciel, papiernik   1755-1765

Christian Heinrich Mintel – właściciel                                             1766

Johan Wilhelm Müller – właściciel                                                   1771-1806

Wdowa po Johanie Wilhelmie Müllerze                                         od 1806

Otto Stern                                                                                             1846-1864

Opis

Papiernia w Kucborku zlokalizowana prawdopodobnie w pobliżu współrzędnych 53.46633,20.89665, w lesie na rzece Sawica. Mimo nazwy Wielbark – Kucbork najłatwiej ją zlokalizować w pobliżu końca pasa startowego lotniska w Szymanach. Na miejscu tablica informacyjna postawiona przez Nadleśnictwo Wielbark z rysem historycznym tego miejsca. Informacje o papierni wymienione na tablicy różnią się od  materiałów archiwalnych i nie jest jasne skąd te dane pochodzą. Wiadomo, że przed powstaniem papierni działała tu tzw. hamernia, która zaprzestała działalności w połowie XVII w.

W 1755 r. na podstawie zezwolenia z Kamery Domen i Wojny Johan Cristoph Bandt, papiernik praktykujący w papierniach w Ecker (Prusy Wschodnie), uzyskał pozwolenie na zbudowanie swoim kosztem młyna papierniczego. Produkcja zakładała pozyskiwanie szmat z terenu Królestwa Polskiego, gdyż w pobliżu nowopowstałego młyna pozyskiwano surowiec dla papierni w Domkowie. Informację tę podaję za Dr Hans Khotz w Ostpreusiche Papierfabrikation str. 108, który zaczerpnął ją ze źródeł Geheim Staatsarchiv Generaldirektorium Ostpreussen und Litthauen. Mat .Tit XVIII, Sect. VIII Nr. 7.

Od 1864 roku na skutek trudności w pozyskiwaniu surowca przebudowano papiernię na młyn na zbożowy.

Znaki wodne

Orzeł w koronie z literami FR z berłem i jabłkiem

Karp

NEC SOLI CEDIT

Inicjały: JWM, IWM, Willenberg JFM, Willenberg (UEN) ?

Znaki wodne - galeria

Wykaz publikacji i linki na temat obiektu:

Kohtz H., Ostpreusiche Papierfabrikation, Stalluponen 1935

Kohtz H., Ostpreusiche Adler-Wasserzeichen im Wandel der Zeit, „Papier Gechichte”, Jg. 1, nr 4,  „Forschungstelle Papiergeschichte”, 1951

Kohtz H., Die Herkunft ostpreussicher Papiermacher, „Papier Gechichte”, Jg 4, nr 1, „Forschungstelle Papiergeschichte”, 1954

Laucevičius E., Popierius Lietuvoje XV–XVIII a., Tom 1 i 2, Vilnius 1967

Ulewicz A., Dąbrowski J., Filigrany w zasobie Archiwum Państwowego w Olsztynie, Olsztyn 2018

Kurek Mazurski Szczytno 06.09.2016 „Papiernia w Kucborskim Młynie” wydanie papierowe

http://kurekmazurski.pl/papiernia-w-kucborskim-mlynie-2016090655978/

https://www.blogus.de/Pmuehlen.html#K

 

Opracowanie:

Andrzej Ulewicz